ملا شيخعلى گيلانى
49
تاريخ مازندران ( فارسى )
شصت سال عمر و بيست سال ملك به علت نقرس مبتلا گشته ، پسر خود شاه - غازى رستم را منصوب ساخت و خود گوشه گرفته ، به عبادت مشغول شد . شاه غازى رستم بن علاء الدوله على بر تخت نشسته ، در عهد او سيد اشرف الحسينى از طرف سمرقند به مازندران و از آنجا در گيلان آمد . شاه - غازى بن رستم پس از شصت سال عمر و بيست سال ملك در سنهء ثمان و خمسين و خمسمائه درگذشت . علاء الدوله حسن بن شاه غازى رستم بغايت قهار و سفاك بوده در اوايل دولت خود حسام الدوله شهريار بن علاء الدوله على - عم خود - را با كيكاوس ناصر الملك كه ابا عن جد از امراى مازندران بودند بكشت . چهار صد غلام داشته كه اگر يكى بر ديگرى نگاه مىكرده است على الفور مىكشته . در چوب زدن به حدى كه « چوب حسنى » ضرب المثل بوده . بعد از سه سال ملك ، شبى كه در قلعهء « تورم » مست خفته بود ، غلامان وى را كشتند و بر اسب فرار سوار گشته ، بدر رفتند . حسام الدوله اردشير بن حسن بر تخت نشسته قاتلان پدر را به دست آورد و بكشت و پس از سى و چهار سال ملك فى سنهء اثنين و ستمائه درگذشت . هنردوست و فضيلتپژوه بوده است . خاقانى و ظهير و كمال اسماعيل مدحش گفتهاند وصله يافته . شمس الملوك رستم بن اردشير در عهد پدر محبوس قلعه بود . پس از پدر بيرون آورده پادشاه ساختند . وى ملاحده بسيار كشت و در شوال ست و ستمائه ، ابو الرضا حسين بن ابو الرضا العلوى كه به خواهر دامادش بود ، وى را بكشت . خواهر شمس الملوك كه زن ابو الرضا بود ، غيرت ورزيده شوهر را به خون برادر كشت و به اميد مواصلت نزد سلطان محمد خوارزمشاه رفت . چون بغايت كريهمنظر بوده ، سلطان او را به يكى از امرا داده ، برادر خود - عليشاه - را در مازندران فرستاد و دولت طبقهء ثانى شمس الملوك رستم بن اردشير سمت اختتام پذيرفت و به تصرف خوارزمشاهيه ولايت مازندران